№13 ГЛОССАРИЙ – ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР тізімі
ТАҚЫРЫП: ТОЛЫҚ ЫҚТИМАЛДЫҚ ЖӘНЕ БАЙЕС ФОРМУЛАСЫ
Бұл
құжатта 13-дәріс бойынша «Толық ықтималдық және Байес формуласы» тақырыбына
қатысты барлық негізгі ұғымдар, анықтамалар, формулалар, теоремалар, тәуелсіздік ұғымдары,
шартты ықтималдық, толық ықтималдық формуласы
және Байес формуласы толық әрі жүйелі түрде кестелер арқылы берілді.
1. Негізгі ұғымдар
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Шартты ықтималдық |
P(B|A)=P(A∩B)/P(A) |
A оқиғасы орындалғандағы B ықтималдығы |
|
Құрама ықтималдық |
P(A∩B)=P(A)P(B|A) |
Бірлескен ықтималдық |
|
Толық жүйе |
E1∪E2∪...∪En=Ω |
Үйлесімсіз оқиғалардың толық тобы |
|
Тәуелсіз оқиғалар |
P(A∩B)=P(A)P(B) |
Бірі екіншісіне әсер етпейді |
|
Қарама-қарсы оқиға |
Ā |
A орындалмайтын жағдай |
2. Шартты ықтималдық формулалары
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Негізгі формула |
P(B|A)=P(A∩B)/P(A) |
P(A)>0 болғанда |
|
Қарама-қарсы оқиға |
P(B̄|A)=1−P(B|A) |
Толықтыру қасиеті |
|
Құрама ықтималдық |
P(A∩B)=P(A)P(B|A) |
Екі оқиға үшін |
|
Үш оқиға үшін |
P(A∩B∩C)=P(A)P(B|A)P(C|A∩B) |
Үштік ықтималдық |
|
Жалпыланған формула |
P(E1∩...∩En)=P(E1)P(E2|E1)...P(En|E1...En−1) |
n оқиға үшін |
3. Толық ықтималдық формуласы
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Негізгі формула |
P(A)=ΣP(Ei)P(A|Ei) |
Толық топ арқылы |
|
Толық жүйе |
E1,E2,...,En |
Үйлесімсіз толық жүйе |
|
Арнайы түрі |
P(B)=P(A)P(B|A)+P(Ā)P(B|Ā) |
Екі гипотеза |
|
Гипотеза |
Ei |
Себеп немесе мүмкіндік |
|
Салдар |
A |
Нәтиже |
4. Байес формуласы
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Байес формуласы |
P(Ei|A)=P(Ei)P(A|Ei)/P(A) |
Кері ықтималдық |
|
Толық түрі |
P(Ei|A)=P(Ei)P(A|Ei)/ΣP(Ej)P(A|Ej) |
Толық ықтималдықпен |
|
Себеп ықтималдығы |
P(Ei|A) |
Салдар орындалғаннан кейін |
|
Априор ықтималдық |
P(Ei) |
Алдын ала ықтималдық |
|
Апостериор ықтималдық |
P(Ei|A) |
Жаңартылған ықтималдық |
5. Тәуелсіз оқиғалар
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Тәуелсіздік анықтамасы |
P(A∩B)=P(A)P(B) |
Негізгі шарт |
|
Шартты түрі |
P(B|A)=P(B) |
A әсер етпейді |
|
Өзара тәуелсіздік |
P(A1∩...∩An)=P(A1)...P(An) |
Барлық қиылысулар |
|
Ішкі жүйе қасиеті |
Тәуелсіз ішкі жүйе |
Кез келген ішкі жиын |
|
Қарама-қарсы оқиғалар |
Ā,B̄ тәуелсіз |
Қосымша қасиет |
6. Негізгі қасиеттер
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
0≤P(A)≤1 |
Ықтималдық шектері |
Барлық оқиғалар үшін |
|
P(Ω)=1 |
Ақиқат оқиға |
Әрқашан орындалады |
|
P(∅)=0 |
Мүмкін емес оқиға |
Ешқашан орындалмайды |
|
P(Ā)=1−P(A) |
Қарама-қарсы оқиға |
Толықтыру |
|
P(A∪B)=P(A)+P(B)-P(A∩B) |
Қосу формуласы |
Жалпы түрі |
7. Дәрістегі негізгі мысалдар
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Екі бала есебі |
P(B|A)=1/3 |
Шартты ықтималдық |
|
Шарлар есебі |
Құрама ықтималдық |
Тізбекті таңдау |
|
Қораптағы ақаулы зат |
Толық ықтималдық |
Әртүрлі қораптар |
|
Ауа райы есебі |
Рекурренттік ықтималдық |
Марковтық модель |
|
Тиын есебі |
Байес формуласы |
Кері ықтималдық |
8. Теориялық тұрақтылар мен белгілеулер
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Ω |
Нәтижелер кеңістігі |
Барлық элементар нәтижелер |
|
A,B,C |
Оқиғалар |
Кездейсоқ оқиғалар |
|
Ei |
Гипотезалар |
Толық жүйе элементтері |
|
P(A) |
Ықтималдық |
A оқиғасының ықтималдығы |
|
P(B|A) |
Шартты ықтималдық |
A орындалғандағы B |
9. Маңызды формулалар жинағы
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Шартты ықтималдық |
P(B|A)=P(A∩B)/P(A) |
Негізгі формула |
|
Құрама ықтималдық |
P(A∩B)=P(A)P(B|A) |
Бірлескен оқиғалар |
|
Толық ықтималдық |
P(A)=ΣP(Ei)P(A|Ei) |
Толық жүйе |
|
Байес формуласы |
P(Ei|A)=P(Ei)P(A|Ei)/P(A) |
Кері ықтималдық |
|
Тәуелсіздік |
P(A∩B)=P(A)P(B) |
Тәуелсіз оқиғалар |
10. Теориялық сұрақтар
1. Шартты ықтималдық дегеніміз не?
2. Құрама ықтималдық формуласы
3. Толық ықтималдық формуласы
4. Байес формуласы
5. Тәуелсіз оқиғалар ұғымы
6. Өзара тәуелсіздік
7. Гипотезалар жүйесі
8. Апостериор ықтималдық
9. Априор ықтималдық
10. Толық жүйе ұғымы
11. Қорытынды
Бұл дәрісте шартты ықтималдық, құрама ықтималдық формуласы, толық ықтималдық формуласы, Байес формуласы, тәуелсіз оқиғалар және олардың қасиеттері толық қарастырылды. Сонымен қатар гипотезалар жүйесі, себептер ықтималдығы және практикалық есептер талданды.
