№8 ГЛОССАРИЙ – ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР тізімі
ТАҚЫРЫП: САНДЫҚ ҚАТАРЛАР ЖӘНЕ ЖИНАҚТЫЛЫҚ БЕЛГІЛЕРІ
Бұл құжатта 8-дәріс бойынша сандық қатарлар, жинақтылық, жинақсыздық, геометриялық және гармоникалық қатарлар, атарлардың негізгі қасиеттері, жинақтылықтың қажетті шарты, салыстыру белгілері, Даламбер белгісі, Коши радикалдық және нтегралдық белгілері толық әрі кестелік түрде жүйеленіп берілді.
1. Негізгі ұғымдар
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Сандық қатар |
∑ aₙ |
Сандар тізбегінің мүшелерінің қосындысы |
|
Қатардың жалпы мүшесі |
aₙ=f(n) |
Қатардың n-ші мүшесі |
|
Дербес қосынды |
Sₙ=a₁+a₂+...+aₙ |
Алғашқы n мүшенің қосындысы |
|
Жинақты қатар |
lim Sₙ=S |
Шегі бар қатар |
|
Жинақсыз қатар |
lim Sₙ жоқ немесе ∞ |
Қосындысы болмайды |
2. Қатардың жинақтылығы
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Жинақтылық шарты |
lim Sₙ=S |
S – нақты сан |
|
Қосынды |
∑aₙ=S |
Жинақты қатардың қосындысы |
|
Жинақсыздық |
lim Sₙ=∞ немесе жоқ |
Қатар жинақсыз |
|
Қалдық |
∞ Rₙ=∑ aₖ ₖ₌ₙ₊₁ |
Қатардың n-ші қалдығы |
|
Қалдық шегі |
lim Rₙ=0 |
Жинақты қатар үшін |
3. Геометриялық қатар
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Геометриялық қатар |
a+aq+aq²+... |
Еселігі тұрақты қатар |
|
Жалпы мүшесі |
aₙ=aqⁿ⁻¹ |
Геометриялық прогрессия |
|
Дербес қосынды |
Sₙ=a(1-qⁿ)/(1-q) |
q≠1 |
|
Жинақтылық шарты |
|q|<1 |
Қатар жинақты |
|
Қосынды формуласы |
S=a/(1-q) |
Шексіз геометриялық қатар |
|
Жинақсыздық |
|q|≥1 |
Қатар жинақсыз |
4. Гармоникалық қатар
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Гармоникалық қатар |
∑1/n |
Негізгі жинақсыз қатар |
|
Жалпы гармоникалық қатар |
∑1/nλ |
λ арқылы анықталады |
|
Жинақты жағдай |
λ>1 |
Қатар жинақты |
|
Жинақсыз жағдай |
λ≤1 |
Қатар жинақсыз |
5. Қатар қасиеттері
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Тұрақты көбейткіш |
∑(λaₙ)=λ∑aₙ |
Сызықтылық қасиеті |
|
Қатарлар қосындысы |
∑(aₙ±bₙ)=∑aₙ±∑bₙ |
Екі қатар үшін |
|
Мүшелерді өзгерту |
Шектеулі мүшелер |
Жинақтылық өзгермейді |
6. Жинақтылықтың қажетті шарты
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Қажетті шарт |
lim aₙ=0 |
Жинақты қатар үшін |
|
Маңызды ескерту |
lim aₙ=0 |
Жинақтылыққа жеткіліксіз |
|
Жеткілікті шарт |
lim aₙ≠0 |
Қатар жинақсыз |
|
Гармоникалық мысал |
∑1/n |
lim aₙ=0 болса да жинақсыз |
7. I салыстыру белгісі
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Салыстыру шарты |
aₙ≤bₙ |
Белгілі n-нен бастап |
|
Егер ∑bₙ жинақты |
⇒ ∑aₙ жинақты |
Кіші қатар да жинақты |
|
Егер ∑aₙ жинақсыз |
⇒ ∑bₙ жинақсыз |
Үлкен қатар да жинақсыз |
|
Үлгі қатарлар |
Геометриялық, гармоникалық |
Салыстыру үшін |
8. II шектік салыстыру белгісі
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Негізгі шек |
lim(aₙ/bₙ)=k |
0<k<∞ |
|
Қорытынды |
Екеуі де бірдей |
Жинақты немесе жинақсыз |
|
1-жағдай |
lim(aₙ/bₙ)=0 |
bₙ басым |
|
2-жағдай |
lim(aₙ/bₙ)=∞ |
aₙ басым |
9. Даламбер белгісі
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Негізгі шек |
D=lim(aₙ₊₁/aₙ) |
Қатынастар шегі |
|
D<1 |
Қатар жинақты |
Абсолют жинақтылық |
|
D>1 |
Қатар жинақсыз |
Шексіз өседі |
|
D=1 |
Қорытынды жоқ |
Қосымша зерттеу керек |
|
Қолданылуы |
n!, aⁿ |
Факториал және дәреже |
10. Коши радикалдық белгісі
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Негізгі шек |
K=lim ⁿ√aₙ |
Түбірлік белгі |
|
K<1 |
Қатар жинақты |
Жылдам кемиді |
|
K>1 |
Қатар жинақсыз |
Жеткілікті шарт |
|
K=1 |
Қорытынды жоқ |
Қосымша зерттеу |
|
Қолданылуы |
ⁿ√aₙ |
Түбір оңай алынғанда |
11. Коши интегралдық белгісі
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
Шарт |
aₙ=f(n) |
f(x) – кемімелі |
|
Интеграл |
∫₁∞ f(x)dx |
Меншіксіз интеграл |
|
Жинақтылық |
Интеграл мен қатар |
Бірдей қасиет |
|
Функция шарты |
Үзіліссіз, оң |
Кемімелі болуы тиіс |
12. Негізгі теориялық тұрақтылар
|
Ұғым |
Формула / Белгілеу |
Түсіндірме |
|
S |
Қатар қосындысы |
Жинақты қатар шегі |
|
Sₙ |
Дербес қосынды |
Алғашқы n мүшенің қосындысы |
|
Rₙ |
Қатар қалдығы |
Қалған мүшелер қосындысы |
|
q |
Геометриялық еселік |
Прогрессия коэффициенті |
|
λ |
Гармоникалық параметр |
∑1/nλ |
|
D |
Даламбер шегі |
aₙ₊₁/aₙ |
|
K |
Коши шегі |
ⁿ√aₙ |
13. Негізгі формулалар
· ∑aₙ — сандық қатар
· Sₙ=a₁+a₂+...+aₙ — дербес қосынды
· limSₙ=S — жинақтылық шарты
· Rₙ=S−Sₙ — қатар қалдығы
· a+aq+aq²+... — геометриялық қатар
· S=a/(1−q), |q|<1 — геометриялық қатар қосындысы
· ∑1/n — гармоникалық қатар
· ∑1/nλ — жалпы гармоникалық қатар
· D=lim(aₙ₊₁/aₙ) — Даламбер белгісі
· K=limⁿ√aₙ — Коши радикалдық белгісі
· ∫₁∞f(x)dx — интегралдық белгі
14. Теориялық сұрақтар
1. Сандық қатар дегеніміз не?
2. Қатардың жалпы мүшесі қалай анықталады?
3. Дербес қосынды дегеніміз не?
4. Жинақты және жинақсыз қатарлар
5. Геометриялық қатардың қосындысы
6. Гармоникалық қатардың қасиеттері
7. Жинақтылықтың қажетті шарты
8. I және II салыстыру белгілері
9. Даламбер белгісі
10. Коши радикалдық белгісі
11. Коши интегралдық белгісі
12. Қатар қалдығы
13. Үлгі қатарлар
15. Қорытынды
Бұл дәрісте сандық қатарлар теориясының негізгі ұғымдары, қатарлардың жинақтылығы мен жинақсыздығы, геометриялық және гармоникалық қатарлар, сондай-ақ қатарларды зерттеудің негізгі белгілері толық қарастырылды. Салыстыру белгілері, Даламбер, Коши радикалдық және интегралдық белгілері математикалық талдаудағы қатарлардың жинақтылығын анықтаудың маңызды әдістері ретінде жүйеленді.
