№14 ГЛОССАРИЙ – ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР ТІЗІМІ
ТАҚЫРЫП: АНЫҚТАЛҒАН ИНТЕГРАЛ, ҚАСИЕТТЕРІ, ИНТЕГРАЛДАУДЫҢ НЕГІЗГІ ӘДІСТЕРІ. МЕНШІКСІЗ ИНТЕГРАЛДАР
Бұл құжатта анықталған интеграл, оның қасиеттері, Ньютон–Лейбниц формуласы, айнымалыны алмастыру, бөліктеп интегралдау және меншіксіз интегралдар бойынша барлық негізгі ұғымдар, формулалар мен теориялық ережелер толық жинақталған.
1. НЕГІЗГІ ҰҒЫМДАР
|
№ |
Ұғым |
Белгіленуі |
Анықтамасы |
|
1 |
Анықталған интеграл |
∫abf(x)dx |
Интегралдық қосынды шегі |
|
2 |
Интегралдық қосынды |
Σf(ξᵢ)Δxᵢ |
Риман қосындысы |
|
3 |
Бөліктеу |
T={x1,x2,...,xn} |
Кесіндіні бөлу |
|
4 |
Таңдама |
Q={ξ1,...,ξn} |
Әр бөліктен алынған нүктелер |
|
5 |
Бөліктеу диаметрі |
λ=maxΔxᵢ |
Ең үлкен кесінді ұзындығы |
|
6 |
Интегралданатын функция |
|
Интегралдық қосынды шегі бар функция |
|
7 |
Қисықсызықты трапеция |
|
Графикпен шектелген аймақ |
|
8 |
Меншіксіз интеграл |
|
Шексіз немесе шектелмеген интеграл |
2. НЕГІЗГІ ФОРМУЛАЛАР
|
№ |
Формула |
Атауы |
Түсіндірме |
|
1 |
∫abf(x)dx = lim Σf(ξᵢ)Δxᵢ |
Анықталған интеграл анықтамасы |
Риман анықтамасы |
|
2 |
S=∫ab f(x)dx |
Геометриялық мағына |
Қисықсызықты трапеция ауданы |
|
3 |
∫ab Cdx=C(b-a) |
Тұрақты функция интегралы |
|
|
4 |
∫ab f(x)dx = F(b)-F(a) |
Ньютон–Лейбниц формуласы |
|
|
5 |
∫abf(x)dx=∫acf(x)dx+∫cbf(x)dx |
Қосылғыштық қасиеті |
|
|
6 |
∫aaf(x)dx =0 |
Нөлдік интеграл |
|
|
7 |
∫abf(x)dx =-∫ba f(x)dx |
Шектерді ауыстыру |
|
|
8 |
∫ab|f(x)|dx ≥ |∫abf(x)dx| |
Модуль қасиеті |
|
3. АНЫҚТАЛҒАН ИНТЕГРАЛ ҚАСИЕТТЕРІ
|
№ |
Қасиет |
Формула |
|
1 |
Сызықтылық |
∫(f+g)=∫f+∫g |
|
2 |
Тұрақты көбейткіш |
∫Cf=C∫f |
|
3 |
Салыстыру қасиеті |
f≤g ⇒ ∫f≤∫g |
|
4 |
Бағалау |
m(b-a)≤∫f≤M(b-a) |
|
5 |
Орта мән теоремасы |
∫f=f(c)(b-a) |
4. АЙНЫМАЛЫНЫ АЛМАСТЫРУ ӘДІСІ
|
Формула |
Белгіленуі |
Қолданылуы |
|
∫abf(x)dx = ∫αβ f(φ(t))φ'(t)dt |
x=φ(t) |
Айнымалы ауыстыру |
|
x=et |
Көрсеткіштік ауыстыру |
Логарифмдік өрнектер |
|
x=rsin t |
Тригонометриялық ауыстыру |
√(r²-x²) түрі |
|
x=t²+1 |
Алгебралық ауыстыру |
Түбірлі өрнектер |
5. БӨЛІКТЕП ИНТЕГРАЛДАУ
|
Формула |
Белгіленуі |
Мақсаты |
Ескерту |
|
∫udv = uv - ∫vdu |
Бөліктеп интегралдау |
Күрделі көбейтінділер |
|
|
u=x, dv=e-xdx |
Экспоненталық интеграл |
|
|
|
u=arctgx |
Кері тригонометриялық функция |
|
|
6. МЕНШІКСІЗ ИНТЕГРАЛДАР
|
Түрі |
Формула |
Анықтамасы |
Жинақтылық |
|
Шексіз аралық |
∫a∞f(x)dx |
Шек арқылы анықталады |
Шегі бар болса жинақты |
|
(-∞,b] |
∫ b -∞f(x)dx |
Сол жақ шек |
|
|
(-∞,∞) |
Екі интеграл қосындысы |
Екі бөлік те жинақты болуы керек |
|
|
Шектелмеген функция |
lim ∫ |
Үзіліс нүктесі бар |
|
7. ЖИНАҚТЫ ЖӘНЕ ЖИНАҚСЫЗ ИНТЕГРАЛДАР
|
Интеграл |
Нәтиже |
Түрі |
Қорытынды |
|
∫0∞ xe-x²dx |
1/2 |
Жинақты |
Шек ақырлы |
|
∫0∞ xex²dx |
∞ |
Жинақсыз |
|
|
∫-∞∞dx/(x²+4x+5) |
π |
Жинақты |
|
|
∫0π/2 dx/cosx |
∞ |
Жинақсыз |
|
8. ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР
|
Тұрақты |
Мәні |
Түсіндірме |
|
π |
3.141592654 |
Пи саны |
|
e |
2.718281828 |
Эйлер саны |
|
ln e |
1 |
Натурал логарифм |
9. ТЕОРИЯЛЫҚ СҰРАҚТАР
· Интегралдық қосынды ұғымы
· Анықталған интегралдың анықтамасы
· Анықталған интегралдың геометриялық мағынасы
· Анықталған интеграл қасиеттері
· Ньютон–Лейбниц формуласы
· Айнымалыны алмастыру әдісі
· Бөліктеп интегралдау
· Меншіксіз интегралдар
· Шексіз шекті интегралдар
· Шектелмеген функция интегралдары
