6.1 Қақтығыстарды талдау және басқару үшін ақпарат жинау

1-мысал. Қақтығысты бақылау әдісі

Жағдай

Компанияда екі бөлім бір-бірімен жиі келіспейтін болды.

Әрекет

HR маманы:

· жиналыстарды бақылады;

· қызметкерлердің сөйлесу мәнерін тіркеді;

· эмоциялық реакцияларды жазып отырды.

Нәтиже

Қақтығыстың негізгі себебі ақпараттың уақытылы берілмеуі екені анықталды.

Қорытынды

Бақылау әдісі жасырын қақтығыс себептерін анықтауға көмектеседі.

2-мысал. Құжаттарды талдау

Жағдай

Қызметкерлер арасында еңбек міндеттеріне байланысты дау туды.

Әрекет

Басшылық:

· лауазымдық нұсқаулықтарды;

· еңбек шарттарын;

· бұйрықтарды талдады.

Нәтиже

Міндеттердің нақты бөлінбегені анықталды.

Қорытынды

Құжаттарды талдау құқықтық қайшылықтарды анықтауға мүмкіндік береді.

3-мысал. Сауалнама жүргізу

Жағдай

Ұжымда психологиялық ахуал нашарлады.

Әрекет

Қызметкерлерге анонимді сауалнама таратылды.

Сұрақтар:

· Басшылықпен қарым-қатынас қалай?

· Ұжымдағы сенім деңгейі қандай?

· Қандай мәселелер мазалайды?

Нәтиже

Қызметкерлердің көпшілігі әділетсіз бағалау жүйесіне наразы екені анықталды.

Қорытынды

Сауалнама жасырын проблемаларды анықтауға көмектеседі.

6.2 Ақпарат жинаудың негізгі әдістері

4-мысал. Case-study әдісі

Жағдай

Банк бөлімінде кассир мен менеджер арасында тұрақты қақтығыс болды.

Студент тапсырмасы

1. Қақтығыстың себебін анықтау;

2. Қатысушылардың мүдделерін талдау;

3. Шешу жолдарын ұсыну.

Қорытынды

Case-study нақты жағдайды талдау арқылы тәжірибелік ойлау қабілетін дамытады.

5-мысал. Сараптамалық бағалау

Жағдай

Компанияда кадр ауысуы көбейді.

Әрекет

Психологтар мен HR сарапшылары шақырылды.

Сарапшылар бағалауы

· басшылық стилі авторитарлық;

· коммуникация әлсіз;

· мотивация жүйесі әділетсіз.

Қорытынды

Сараптамалық бағалау күрделі ұйымдық мәселелерді анықтауда тиімді.

6-мысал. Имитациялық әдіс

Жағдай

Студенттерге келіссөз жүргізу дағдысын үйрету қажет.

Әдіс

«Бөлімдер арасындағы бюджет бөлу» атты іскерлік ойын өткізілді.

Нәтиже

Студенттер:

· эмоцияны басқаруды;

· келіссөз жүргізуді;

· компромисс табуды үйренді.

Қорытынды

Имитациялық әдіс практикалық тәжірибе береді.

7-мысал. Социометрия

Жағдай

Ұжымда бейресми топтар пайда болды.

Әрекет

Социометриялық зерттеу жүргізілді:

· «Кіммен бірге жұмыс істегіңіз келеді?»

· «Кіммен жұмыс істеу қиын?»

Нәтиже

Ұжымдағы жасырын көшбасшылар мен оқшауланған қызметкерлер анықталды.

Қорытынды

Социометрия топ ішіндегі қатынастарды зерттеуге мүмкіндік береді.

8-мысал. Эксперимент әдісі

Жағдай

Компания жаңа мотивациялық жүйе енгізгісі келеді.

Әрекет

Бір бөлімде жаңа жүйе сынақ ретінде енгізілді.

Нәтиже

Қақтығыстар саны азайды, өнімділік өсті.

Қорытынды

Эксперимент өзгерістің тиімділігін тексеруге көмектеседі.

6.3 Конфликтологиялық ақпаратты талдау әдістері

9-мысал. Статистикалық әдіс

Жағдай

Компанияда соңғы 1 жылдағы қақтығыстар зерттелді.

Талдау

· қай бөлімде қақтығыс көп;

· қай уақытта жиі болады;

· қандай себептер басым.

Нәтиже

Қақтығыстардың 70%-ы еңбек жүктемесіне байланысты екені анықталды.

Қорытынды

Статистикалық әдіс қайталанатын тенденцияларды көрсетеді.

10-мысал. Жүйелік талдау

Жағдай

Ұйымда бірнеше бөлім арасында тұрақты келіспеушілік бар.

Талдау

· коммуникация жүйесі;

· басқару құрылымы;

· жауапкершілік бөлу қарастырылды.

Нәтиже

Мәселенің түпкі себебі бөлімдер арасындағы функциялардың қайталануы екені анықталды.

Қорытынды

Жүйелік талдау қақтығысты тұтас жүйе ретінде қарастырады.

11-мысал. Тарихи талдау

Жағдай

Компанияда ұзақ уақыттан бері бір бөлім конфликтілі болып келеді.

Әрекет

Соңғы 5 жылдағы:

· кадр ауысуы;

· басшылар ауысуы;

· шағымдар тарихы зерттелді.

Нәтиже

Қақтығыс бұрынғы басшы енгізген әділетсіз жүйеден басталғаны анықталды.

Қорытынды

Тарихи талдау қақтығыстың эволюциясын түсінуге мүмкіндік береді.

12-мысал. Салыстырмалы талдау

Жағдай

Екі компаниядағы ұқсас еңбек даулары зерттелді.

Салыстыру

Компания	Басқару стилі	Нәтиже
А компаниясы	Авторитарлық	Қақтығыс күшейді
В компаниясы	Демократиялық	Компромисс табылды

Қорытынды

Салыстырмалы талдау тиімді тәжірибені анықтауға көмектеседі.