№6 ГЛОССАРИЙ – ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР тізімі
ТАҚЫРЫП: ЖОҒАРЫ РЕТТІ ЖӘНЕ РЕТІ ТӨМЕНДЕТІЛЕТІН ДИФФЕРЕНЦИАЛДЫҚ ТЕҢДЕУЛЕР
Бұл құжатта «Жоғары ретті және реті төмендетілетін дифференциалдық теңдеулер» бойынша барлық негізгі ұғымдар, формулалар, анықтамалар, ауыстырулар, теоремалар және теориялық тұрақтылар толық әрі жүйелі түрде кестемен берілген.
1. Жоғары ретті дифференциалдық теңдеулер
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
n-ші ретті теңдеу |
F(x,y,y′,…,y(n))=0 |
Жалпы түрі |
|
Шешілген түр |
y(n)=f(x,y,y′,…,y⁽ⁿ⁻¹⁾) |
Бас туындыға қатысты |
|
Жалпы шешім |
y=φ(x,c1,…,cn) |
n тұрақтыдан тұрады |
|
Коши есебі |
y(x0)=y₀, y′(x₀)=y₁,… |
Бастапқы шарттар |
2. Шешімнің бар болуы
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Үздіксіздік |
f(x,y,…,y(ⁿ-¹⁾) |
Аймақта үздіксіз |
|
Дербес туындылар |
∂f/∂y |
Бар болуы қажет |
|
Қорытынды |
Бір ғана шешім |
Жалғыздық теоремасы |
3. y⁽ⁿ⁾=f(x) теңдеуі
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Негізгі түр |
y(ⁿ⁾=f(x) |
Төменгі туындылар жоқ |
|
Шешу әдісі |
n рет интегралдау |
Әр интегралда тұрақты |
|
Бірінші интеграл |
y(ⁿ⁻¹⁾=∫f(x)dx+c₁ |
1-қадам |
|
Жалпы шешім |
c1,c₂,…,cn |
n тұрақты |
4. y қатыспайтын теңдеулер
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Теңдеу түрі |
F(x,y(ᵏ⁾,…,y⁽ⁿ⁾)=0 |
y жоқ |
|
Ауыстыру |
y(ᵏ⁾=z |
Ретті төмендету |
|
Туындылар |
y(ᵏ⁺¹⁾=z′ |
Жаңа айнымалы |
5. x қатыспайтын теңдеулер
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Теңдеу түрі |
F(y,y′,…)=0 |
x жоқ |
|
Ауыстыру |
y′=z(y) |
Жаңа функция |
|
Туынды |
y′′=z(dz/dy) |
Тізбекті ереже |
6. Сызықтық теңдеулер
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Жалпы түр |
z′+P(x)z=Q(x) |
1-ретті сызықтық |
|
Біртекті түр |
z′+P(x)z=0 |
Айнымалысы ажыратылатын |
|
Бернулли ауыстыруы |
z=uv |
Көмекші алмастыру |
|
Туынды |
z′=u′v+uv′ |
Көбейтінді туындысы |
6. Еркін тұрақтыны вариациалау
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Негізгі идея |
c=c(x) |
Тұрақты функцияға айналады |
|
Біртекті шешім |
z=cv |
Алғашқы шешім |
|
Жалпы шешім |
z=c(x)v |
Вариацияланған түр |
7. Теориялық тұрақтылар
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
c0, c₂,… |
Еркін тұрақтылар |
Жалпы шешім параметрлері |
|
z |
Жаңа айнымалы |
Ретті төмендету |
|
u,v |
Көмекші функциялар |
Бернулли әдісі |
|
x0,y₀ |
Бастапқы мәндер |
Коши есебі |
8. Негізгі формулалар
· F(x,y,y′,…,y(ⁿ))=0
· y(ⁿ)=f(x,y,y′,…,y(ⁿ-1))
· y(ᵏ)=z
· y′=z(y)
· y′′=z(dz/dy)
· z′+P(x)z=Q(x)
· z=uv
· z′=u′v+uv′
9. Теориялық сұрақтар
1. n-ші ретті дифференциалдық теңдеу анықтамасы
2. Коши есебінің тұжырымдамасы
3. Жалпы шешімдегі тұрақтылар саны
4. Ретті төмендету әдістері
5. y қатыспайтын теңдеулер
6. x қатыспайтын теңдеулер
7. Бернулли алмастыруы
8. Еркін тұрақтыны вариациалау әдісі
9. Қорытынды
Бұл дәрісте жоғары ретті дифференциалдық теңдеулер, реті төмендетілетін теңдеулер, айнымалы ауыстыру әдістері, Бернулли алмастыруы және Коши есебі толық қарастырылды.
