№2 ГЛОССАРИЙ – ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР тізімі
ТАҚЫРЫП: БЕТКЕ ЖҮРГІЗІЛГЕН ЖАНАМА ЖАЗЫҚТЫҚ ПЕН НОРМАЛЬ. ЕКІ АЙНЫМАЛЫ ФУНКЦИЯНЫҢ ЭКСТРЕМУМЫ
Бұл құжатта дәрістік сабақ 2 бойынша бетке жүргізілген жанама жазықтық пен нормаль, екі айнымалы функция экстремумы, тұйық облыстағы ең үлкен және ең кіші мәндер, бағыт бойынша туынды және градиент тақырыптарына қатысты негізгі ұғымдар, анықтамалар, формулалар мен теориялық тұжырымдар толық жинақталған.
1. ЖАНАМА ЖАЗЫҚТЫҚ ЖӘНЕ НОРМАЛЬ
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Айқын емес бет |
U(x,y,z)=0 |
Бет теңдеуі |
|
Жанама жазықтық |
Ux(x−x0)+Uy(y−y₀)+Uz(z−z₀)=0 |
Жанама жазықтық теңдеуі |
|
Нормаль теңдеуі |
(x−x0)/Ux=(y−y₀)/Uy=(z−z₀)/Uz |
Нормаль түзу |
|
Айқын функция |
z=f(x,y) |
Айқын түрде берілген бет |
|
Жанама жазықтық |
z−z0=fx(x−x₀)+fy(y−y₀) |
Айқын функция үшін |
|
Нормаль |
(x−x0)/fx=(y−y₀)/fy=(z−z₀) |
Айқын функция үшін |
2. ЕКІ АЙНЫМАЛЫ ФУНКЦИЯ ЭКСТРЕМУМЫ
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Экстремум |
max/min |
Максимум немесе минимум |
|
Кризистік нүкте |
fx=0, fy=0 |
Экстремумға күдікті нүкте |
|
Қажетті шарт |
df(x,y)=0 |
Экстремум шарты |
|
Екінші ретті туындылар |
A=fxx, B=fxy, C=fyy |
Экстремумды анықтау |
|
Дискриминант |
Δ=AC−B² |
Экстремум критерийі |
|
Минимум шарты |
Δ>0, A>0 |
Локаль минимум |
|
Максимум шарты |
Δ>0, A<0 |
Локаль максимум |
|
Экстремум жоқ |
Δ<0 |
Седло нүктесі |
3. ТҰЙЫҚ ОБЛЫСТАҒЫ ЕҢ ҮЛКЕН ЖӘНЕ ЕҢ КІШІ МӘНДЕР
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Вейерштрасс теоремасы |
Үздіксіз функция max/min қабылдайды |
Тұйық облыс |
|
Ішкі кризистік нүкте |
fx=0, fy=0 |
Ішкі нүкте |
|
Шекаралық зерттеу |
Облыс шекарасы |
Шекарада тексеру |
|
Алгоритм |
Кризистік нүкте + шекара |
Max/min табу |
4. БАҒЫТ БОЙЫНША ТУЫНДЫ
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Бағыттаушы косинустар |
cos²α+cos²β=1 |
Бірлік вектор |
|
Бағыт бойынша туынды |
∂z/∂l |
Бағыттағы өзгеріс |
|
Формула |
zl=zx cosα + zy cosβ |
Бағыттық туынды |
|
Өсу жылдамдығы |
lim Δz/Δl |
Туынды анықтамасы |
5. ГРАДИЕНТ
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Градиент |
grad z={zx,zy} |
Градиент анықтамасы |
|
Скаляр көбейтінді |
(∇z,e)=zxcosα+zycosβ |
Бағыттық байланыс |
|
Ең үлкен өсу |
∇z бағыты |
Максимал өзгеру |
|
Градиент модулі |
|∇z| |
Өсу шамасы |
6. TЕОРИЯЛЫҚ СҰРАҚТАР
1. Жанама жазықтық теңдеуін жазыңыз
2. Нормаль теңдеуін жазыңыз
3. Экстремум анықтамасы
4. Кризистік нүкте дегеніміз не?
5. Δ дискриминанты қалай табылады?
6. Минимум және максимум шарттары
7. Вейерштрасс теоремасы
8. Бағыт бойынша туынды анықтамасы
9. Градиент ұғымы
10. Градиенттің геометриялық мағынасы
7. ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР
|
Тұрақты |
Мәні |
Қолданылуы |
|
π |
3.141592654 |
Геометриялық есептер |
|
e |
2.718281828 |
Экспоненциал функция |
|
Δ |
AC−B² |
Экстремум критерийі |
|
∇ |
Градиент белгісі |
Векторлық анализ |
8. ҚОРЫТЫНДЫ
Бұл дәрісте бетке жүргізілген жанама жазықтық пен нормаль теңдеулері, екі айнымалы функцияның экстремумы, тұйық облыстағы ең үлкен және ең кіші мәндер, бағыт бойынша туынды және градиент ұғымдары толық қарастырылды.
