№12 ГЛОССАРИЙ – ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР ТІЗІМІ
ТАҚЫРЫП: АНЫҚТАЛМАҒАН ИНТЕГРАЛ
Бұл құжатта «Анықталмаған интеграл» дәрісі бойынша барлық негізгі ұғымдар, формулалар, қасиеттер, интегралдау әдістері және негізгі интегралдар кестесі толық жүйеленіп берілді.
1. НЕГІЗГІ ҰҒЫМДАР
|
№ |
Ұғым |
Белгіленуі |
Анықтамасы |
Ескерту |
|
1 |
Алғашқы функция |
F(x) |
F′(x)=f(x) болса, F(x) – f(x)-тің алғашқы функциясы. |
Интегралдаудың негізі |
|
2 |
Анықталмаған интеграл |
∫f(x)dx |
Функцияның барлық алғашқы функцияларының жиыны. |
F(x)+C |
|
3 |
Интегралдау |
|
Берілген туынды бойынша функцияны табу амалы. |
Дифференциалдауға кері амал |
|
4 |
Интеграл астындағы функция |
f(x) |
Интеграл белгісінің астындағы функция. |
Негізгі функция |
|
5 |
Интегралдау айнымалысы |
dx |
Қай айнымалы бойынша интеграл алынатынын көрсетеді. |
x айнымалысы |
|
6 |
Интегралдық қисық |
y=F(x)+C |
Алғашқы функциялар графиктерінің жиыны. |
Геометриялық мағына |
|
7 |
Тұрақты шама |
C |
Ерікті тұрақты сан. |
Интеграл тұрақтысы |
2. АНЫҚТАЛМАҒАН ИНТЕГРАЛ ҚАСИЕТТЕРІ
|
№ |
Қасиет |
Формула |
Түсіндірме |
|
1 |
Туынды қасиеті |
(∫f(x)dx)' = f(x) |
Интеграл мен туынды кері амал |
|
2 |
Дифференциал қасиеті |
d(∫f(x)dx)=f(x)dx |
Дифференциалдау |
|
3 |
Тұрақты көбейткіш |
∫af(x)dx=a∫f(x)dx |
a=const |
|
4 |
Қосынды қасиеті |
∫(f±g)dx=∫fdx±∫gdx |
Сызықтылық |
|
5 |
Функция дифференциалы |
∫dF(x)=F(x)+C |
Алғашқы функция |
|
6 |
Инварианттылық |
∫f(u)du=F(u)+C |
Айнымалыға тәуелсіз |
3. НЕГІЗГІ ИНТЕГРАЛДАР КЕСТЕСІ
|
№ |
Интеграл |
Нәтиже |
Ескерту |
|
1 |
∫uαdu |
u(α+1)/(α+1)+C |
α≠−1 |
|
2 |
∫du/u |
ln|u|+C |
Логарифм |
|
3 |
∫audu |
au/ln(a)+C |
a>0 |
|
4 |
∫eudu |
eu+C |
Көрсеткіштік |
|
5 |
∫sin u du |
−cos u + C |
Тригонометриялық |
|
6 |
∫cos u du |
sin u + C |
Тригонометриялық |
|
7 |
∫tg u du |
−ln|cos u|+C |
Тангенс |
|
8 |
∫ctg u du |
ln|sin u|+C |
Котангенс |
|
9 |
∫du/cos²u |
tg u + C |
|
|
10 |
∫du/sin²u |
−ctg u + C |
|
|
11 |
∫sh u du |
ch u + C |
Гиперболалық |
|
12 |
∫ch u du |
sh u + C |
Гиперболалық |
|
13 |
∫du/ch²u |
th u + C |
|
|
14 |
∫du/sh²u |
−cth u + C |
|
|
15 |
∫du/√(a²−u²) |
arcsin(u/a)+C |
|
|
16 |
∫du/(a²+u²) |
(1/a)arctg(u/a)+C |
|
4. ИНТЕГРАЛДАУДЫҢ НЕГІЗГІ ӘДІСТЕРІ
|
Әдіс |
Формула |
Қолданылуы |
Ескерту |
|
Тікелей интегралдау |
Кестелік интегралдарға келтіру |
Қарапайым функциялар |
Қасиеттерді қолдану |
|
Айнымалыны ауыстыру |
∫f(x)dx=∫f(φ(t))φ′(t)dt |
Күрделі өрнектер |
Жаңа айнымалы енгізу |
|
Дифференциал астына енгізу |
∫f(g(x))dg(x) |
Құрамды функция |
Дифференциал қолдану |
|
Бөліктеп интегралдау |
∫udv=uv−∫vdu |
Көбейтінділер |
u және dv таңдау |
5. ДИФФЕРЕНЦИАЛДАР КЕСТЕСІ
|
Функция |
Дифференциал |
Ескерту |
|
c |
d(c)=0 |
Тұрақты |
|
uα |
d(uα)=αu(α−1)du |
Дәрежелік |
|
au |
d(au)=au ln(a)du |
Көрсеткіштік |
|
eu |
d(eu)=eu du |
|
|
ln u |
d(ln u)=du/u |
|
|
sin u |
d(sin u)=cos u du |
|
|
cos u |
d(cos u)=−sin u du |
|
|
tg u |
d(tg u)=du/cos²u |
|
|
ctg u |
d(ctg u)=−du/sin²u |
|
|
arcsin u |
d(arcsin u)=du/√(1−u²) |
|
|
arctg u |
d(arctg u)=du/(1+u²) |
|
6. БӨЛІКТЕП ИНТЕГРАЛДАУ
Бөліктеп интегралдау формуласы:
∫udv = uv − ∫vdu
Бұл әдіс көбейтінді түріндегі функцияларды интегралдауда қолданылады.
Көпмүшелік, логарифмдік, көрсеткіштік және тригонометриялық функциялар көбейтінділері үшін жиі пайдаланылады.
7. ГЕОМЕТРИЯЛЫҚ МАҒЫНАСЫ
Анықталмаған интеграл y=F(x)+C қисықтарының жиынын білдіреді. Әрбір C тұрақтысына сәйкес жеке интегралдық қисық алынады.
8. ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР
|
Тұрақты |
Мәні |
Түсіндірме |
|
e |
2.718281828 |
Эйлер саны |
|
π |
3.141592654 |
Пи саны |
|
ln e |
1 |
Натурал логарифм |
9. ДӘРІСТІҢ НЕГІЗГІ ТЕОРИЯЛЫҚ СҰРАҚТАРЫ
· Дифференциалдау және интегралдау амалдары
· Алғашқы функция ұғымы
· Анықталмаған интеграл анықтамасы
· Интегралдың геометриялық мағынасы
· Анықталмаған интеграл қасиеттері
· Негізгі интегралдар кестесі
· Айнымалыны ауыстыру әдісі
· Бөліктеп интегралдау әдісі
10. ҚОРЫТЫНДЫ
Бұл дәрісте алғашқы функция, анықталмаған интеграл, интеграл қасиеттері, негізгі интегралдар кестесі, айнымалыны ауыстыру және бөліктеп интегралдау әдістері толық қарастырылды.
