№3 ГЛОССАРИЙ – ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР тізімі
ТАҚЫРЫП: ЕКІ ЕСЕЛІ ИНТЕГРАЛДАР
Бұл құжатта «Екі еселі интегралдар» дәрісі бойынша барлық негізгі ұғымдар, анықтамалар, қасиеттер, теоремалар, формулалар және теориялық тұрақтылар толық кестелік түрде берілген.
1. ЕКІ ЕСЕЛІ ИНТЕГРАЛ ҰҒЫМЫ
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Интегралдық қосынды |
σ0 = Σ f(ξᵢ,ηᵢ)ΔPᵢ |
Екі еселі интегралдың негізі |
|
Екі еселі интеграл |
∬ f(x,y)dxdy |
Аймақ бойынша интеграл |
|
Интеграл астындағы функция |
f(x,y) |
Интегралданатын функция |
|
Интегралдау облысы |
P немесе D |
Жазық аймақ |
|
Геометриялық мағына |
V = ∬f(x,y)dP |
Цилиндрлік дене көлемі |
2. БАР БОЛУ ШАРТТАРЫ
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Қажетті шарт |
f(x,y) шектелген |
Интегралдану үшін |
|
Жеткілікті шарт |
f(x,y) үзіліссіз |
Интегралдың бар болуы |
3. ЕКІ ЕСЕЛІ ИНТЕГРАЛ ҚАСИЕТТЕРІ
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Айнымалыдан тәуелсіздік |
∬f(x,y)dxdy= ∬f(u,v)dudv |
Белгілеу тәуелсіз |
|
Тұрақты көбейткіш |
∬kf dxdy = k∬f dxdy |
k – const |
|
Қосынды қасиеті |
∬(f+g)=∬f+∬g |
Сызықтылық |
|
Облыс бойынша қосу |
∬f=∬f₁+∬f₂ |
Аймақ бөлу |
|
Салыстыру қасиеті |
f1≤f₂ ⇒ ∬f₁≤∬f₂ |
Монотондылық |
|
Оң функция |
f≥0 ⇒ ∬f≥0 |
Теріс емес мән |
|
Модуль қасиеті |
|∬f|≤∬|f| |
Бағалау |
|
Аудан формуласы |
S(P)=∬ dxdy |
Облыс ауданы |
|
Орта мән теоремасы |
∬f dP = f(ξ,η)σ |
Орташа мән |
4. ҚАЙТАЛАНАТЫН ИНТЕГРАЛ
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
1-түр |
∬f(x,y)dxdy= ∫[a,b](∫[φ(x),ψ(x)]fdy)dx |
x бойынша |
|
2-түр |
∬f(x,y)dxdy= ∫[c,d](∫[φ(y),ψ(y)]fdx)dy |
y бойынша |
|
Тік төртбұрыш |
a≤x≤b, c≤y≤d |
Тұрақты шектер |
5. ҚОЛДАНБАЛАР
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Аудан |
S=∬dxdy |
Жазық фигура |
|
Көлем |
V=∬f(x,y)dxdy |
Цилиндрлік дене |
|
Бет ауданы |
σ=∬√(1+fx²+fy²)dxdy |
Бет бөлігі |
|
Масса |
m=∬μ(x,y)dxdy |
Тығыздық |
|
Статистикалық момент |
Sx=∬yμdxdy, Sy=∬xμdxdy |
Момент |
|
Инерция моменті |
Jx=∬y²μdxdy |
Инерция |
|
Ауырлық центрі |
x0=Sy/m, y₀=Sx/m |
Центр координатасы |
6. ПОЛЯРЛЫҚ КООРДИНАТАЛАР
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Координаталар |
x=ρcosθ, y=ρsinθ |
Полярлық түр |
|
Якобиан |
J=ρ |
Анықтауыш |
|
Интеграл түрлендіруі |
dxdy = ρdρdθ |
Айнымалы ауыстыру |
|
Полярлық интеграл |
∬f(x,y)dxdy = ∬f(ρcosθ,ρsinθ)ρdρdθ |
Жаңа координата |
7. ҚИСЫҚ СЫЗЫҚТЫ КООРДИНАТАЛАР
|
Ұғым |
Формула |
Түсіндірме |
|
Түрлендіру |
x=x(u,v), y=y(u,v) |
Жаңа координата |
|
Якобиан |
J = |∂(x,y)/∂(u,v)| |
Анықтауыш |
|
Жалпы формула |
∬f(x,y)dxdy = ∬f(x(u,v),y(u,v))|J|dudv |
Айнымалы ауыстыру |
8. НЕГІЗГІ ТЕОРИЯЛЫҚ СҰРАҚТАР
1. Екі еселі интегралдың анықтамасы
2. Интегралдың геометриялық мағынасы
3. Интегралдың бар болу шарттары
4. Екі еселі интеграл қасиеттері
5. Қайталанатын интеграл формуласы
6. Полярлық координаталарға көшу
7. Якобиан ұғымы
8. Бет ауданы формуласы
9. Масса және момент формулалары
10. Ауырлық центрі координаталары
9. ТЕОРИЯЛЫҚ ТҰРАҚТЫЛАР МЕН БЕЛГІЛЕР
|
Белгі |
Мәні |
Қолданылуы |
|
π |
3.1415926535 |
Полярлық координаталар |
|
e |
2.718281828 |
Экспоненциал функция |
|
ρ |
Радиус-вектор |
Полярлық координата |
|
θ |
Бұрыш |
Полярлық координата |
|
J |
Якобиан |
Айнымалы алмастыру |
|
μ(x,y) |
Тығыздық функциясы |
Масса |
|
σ |
Бет ауданы |
Геометрия |
10. ҚОРЫТЫНДЫ
Бұл дәрісте екі еселі интеграл ұғымы, оның қасиеттері, қайталанатын интегралдар, полярлық және қисық сызықты координаталарға көшу, сондай-ақ интегралдардың геометриялық және физикалық қолданбалары толық қарастырылды.
